Ο ηλεκτρονόμος ή ρελέ

Λυμένο ρελέ

Το ρελέ, ή ο ηλεκτρονόμος όπως λέγεται στα ελληνικά, είναι στην ουσία ένας ηλεκτρομαγνήτης, που όταν εφαρμοστή στα άκρα του πηνίου του η τάση που είναι κατασκευασμένο να αντέχει, τότε έλκει και συγκρατεί ένα σίδερο, ή πιο σωστά ένα κομμάτι από αρκετά σιδερένια φύλλα, μονωμένα μεταξύ τους.

Λυμένο ρελέ

Στο άκρο του κινητού σιδερένιου τμήματος έχουν προσαρμόσει μία ή συνήθως περισσότερες ηλεκτρικές επαφές, μονωμένες τόσο μεταξύ τους, όσο και ως προς τον ηλεκτρομαγνήτη.

Όσο υπάρχει η τάση οπλισμού, η τάση στα άκρα του πηνίου δηλαδή, υπάρχει και ο μαγνητισμός. Όταν σταματήσει η τάση, ένα ελατήριο που έχει εν τω μεταξύ συμπιεστή, επαναφέρει στην αρχική κατάσταση τα φύλλα σιδήρου και κατ' επέκταση τις ηλεκτρικές επαφές .

Το πηνίο του ηλεκτρονόμου

Αν οι επαφές αυτές σε κατάσταση ηρεμίας, όταν δηλαδή δεν υπάρχει ρεύμα στο πηνίο του ρελέ, είναι ανοιχτές, τότε όταν μαγνητιστεί - οπλίσει, κλείνουν και αντίστοιχα οι κλειστές ανοίγουν.
Οι ανοιχτές χαρακτηρίζονται ως Normally Open (NO) και οι κλειστές ως Normally Close (NC).

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στο πλήθος των επαφών, μέγεθος και τάσεις λειτουργίας του πηνίου .

Το ταμπελάκι του ρελέ

Υπάρχουν ρελέ ειδικά κατασκευασμένα για να αντέχουν αποδοτικότερα σε ωμικό ( π.χ. αντιστάσεις θέρμανσης) , επαγωγικό (π.χ. μοτέρ) ή χωρητικό φορτίο (π.χ. πυκνωτές αντιστάθμισης)

Μια επαφή του ρελέ 

Μια μορφή ρελέ συνηθισμένη στην βιομηχανία και στον έλεγχο ηλεκτρικών τριφασικών μοτέρ είναι και αυτό των φωτογραφιών.

Η τάση οπλισμού δεν αναγράφεται συνήθως στο ταμπελάκι που φέρει τα στοιχεία του ρελέ αλλά στο σώμα που φέρει το πηνίο, το οποίο είναι εξάρτημα που μπορεί να αλλαχθεί.

Μικρό ρελέ τύπου λυχνίας
με την βάση του στα 24 DC

Πρόβλημα δυσλειτουργίας μπορεί να παρουσιαστή μετά από εντατική χρήση ή κακή επιλογή της ισχύος του ή βλάβης στο φορτίο - κατανάλωση που ελέγχουν. Συνήθως οι επαφές ισχύος είναι αυτές που παρουσιάζουν πρόβλημα πιο συχνά.

Τα άκρα του πηνίου ονοματίζονται ως Α1 και Α2 στην πλειοψηφία των κατασκευαστών ρελέ.

Τα τμήματα της επαφής του ρελέ

Το συγκεκριμένο ρελέ των πρώτων φωτογραφιών χαρακτηρίζεται ως ρελέ 5,5 KWatts στα 24 volts εναλλασσόμενο , που σημαίνει ότι για τα 400 volts τριφασικού δικτύου της Ελλάδας, είναι σχεδιασμένο να αντέχει, στις συνήθεις εφαρμογές, τριφασικό μοτέρ ισχύος μέχρι 5,5 KWatts και το πηνίο του είναι κατασκευασμένο για 24 Volts εναλλασσόμενη τάση .

Μικρά ρελέ finder με τις βάσης τους

Οι επαφές που αντέχουν το ρεύμα για μοτέρ 5,5 KWatts λέγονται επαφές ισχύος και είναι τρεις Normally Open, μία για την κάθε φάση.

Πλακέτα με ρελέ 

Οι υπόλοιπες επαφές που υπάρχουν στο ρελέ είναι βοηθητικές, σχεδιασμένες για μικρή ένταση ρεύματος και είναι από μία έως έξι. Αυτές αποκαλούνται και επαφές αυτοματισμού ή βοηθητικές επαφές.

Συνήθως η μία βοηθητική NO είναι στάνταρ στο βασικό σώμα του ρελέ, ενώ αν θέλουμε περισσότερες NO ή NC τις αγοράζουμε ξεχωριστά και τις προσθέτουμε σε υποδοχή που υπάρχει στο ρελέ και είναι συνήθως κουμπωτές.
Για μεγάλης συχνότητας ενεργοποίηση και απενεργοποίηση είναι καλύτερα να επιλέξουμε solid state ρελέ το οποίο δεν έχει κινητά μέρη.