Το πολύμετρο και οι λειτουργίες του. Βολτόμετρο, ωμόμετρο, συχνόμετρο, αμπερόμετρο, καπασιτόμετρο.

Ένα τυπικό ψηφιακό πολύμετρο.

Ένα από τα πιο χρήσιμα όργανα ελέγχου για έναν ηλεκτρολόγο, και όχι μόνο, είναι το πολύμετρο.

Το όνομά του : "πολύμετρο" φανερώνει τις πολλές και διαφορετικές μετρήσεις που έχει δυνατότητα να πραγματοποιήσει.

Η αμπερόπενσα ή αμπεροτσιμπίδα

Πολύμετρο με αμπερόπενσα

Ένας πολύ καλός και αποτελεσματικός τρόπος μέτρησης της έντασης ρεύματος που διαρρέει έναν ή περισσότερους αγωγούς είναι η χρήση του αμπερόμετρου με πένσα ή αμπερόπενσα.


Έχει το μεγάλο πλεονέκτημα της μη διακοπής του κυκλώματος για να το βάλουμε σε σειρά όπως αν μετρούσαμε με ένα αμπερόμετρο χωρίς πένσα.

Για την μέτρηση περνάμε μέσα από το δαχτυλίδι τον, ή τους αγωγούς που θέλουμε να μετρήσουμε. Το δαχτυλίδι σε ένα σημείο είναι χωρισμένο και το ένα μέρος ανοίγει πατώντας το τριγωνικό πλήκτρο που είναι αριστερά του.

Για την μέτρηση της έντασης εκμεταλλεύεται την ηλεκτρομαγνητική επαγωγή που διεγείρει το "δευτερεύων" πηνίο εντός του οργάνου μέσω των ελασμάτων σιδηρομαγνητικού υλικού που έχει το δαχτυλίδι. Μπορούμε να το φανταστούμε ως ένα μετασχηματιστή που στο πρωτεύων κύκλωμα έχει μια και μόνο σπείρα, αυτήν του αγωγού που είναι προς εξέταση και του δευτερεύοντος εντός του οργάνου με αρκετές σπείρες στο οποίο δημιουργείται τάση ανάλογη της έντασης του πρωτεύοντος.

Παλιότερα υπήρχαν αμπερόπενσες μόνο για μέτρηση εναλλασσόμενης έντασης ενώ τώρα υπάρχουν και για συνεχή ρεύματα στα οποία μπορούμε να δούμε και την φορά τους. Αν η ένδειξη στην οθόνη είναι θετική τότε το + της πηγής είναι από την μεριά που στο δαχτυλίδι έχει το σύμβολο του +

Σε μέτρηση περισσότερον από έναν αγωγούς η ένδειξη είναι το μέτρο του διανυσματικού αθροίσματος των ρευμάτων που περνούν.
Σε περίπτωση τριφασικής παροχής χωρίς ουδέτερο π.χ. τριφασικό μοτέρ, η ένδειξη μέτρησης του ένας αγωγού είναι ίδια με την ένδειξη που θα πάρουμε περνώντας τους άλλους δυο αγωγούς από την τσιμπίδα, ενώ αν μετρηθούν και οι τρις μαζί μας δείχνουν μηδέν αμπέρ.

Η ακρίβεια της αμπερόπενσας δεν είναι η ιδανική και η ένδειξη μπορεί να "παίζει" λίγο ανάλογα με την γωνία που κρατάμε το όργανο σε σχέση με τον μετρούμενο αγωγό και τα γειτονικά "παράσιτα".

Αν η ένδειξη χωρίς αγωγό δεν είναι μηδενική πατάμε το πλήκτρο zero (μηδέν) για να την μηδενίσουμε.

Το φασίμετρο. Όργανο ελέγχου διαδοχής φάσεων

Ένα απλό φασίμετρο - βολτόμετρο. 

Η φορά περιστροφής των τριφασικών μοτέρ, αν γυρίζουν δεξιόστροφα ή αριστερόστροφα, εξαρτάτε από την διαδοχή - αλληλουχία των τριών φάσεων της παροχής λειτουργίας τους.

Μια τριφασική αντλία ή μια μηχανή με τριφασικούς κινητήρες, για να λειτουργήσουν σωστά και σύμφωνα με τον κατασκευαστή, θέλουν μια συγκεκριμένη διαδοχή των φάσεων, σε αντίθετη περίπτωση, ανάστροφης περιστροφής, μπορεί να έχουμε άσχημα και επικίνδυνα αποτελέσματα.
Είναι λοιπόν χρήσιμο σε πολλές περιπτώσεις να γνωρίζουμε την διαδοχή των φάσεων πριν θέσουμε σε λειτουργία το ή τα τριφασικά μοτέρ.

Το όργανο που χρειαζόμαστε γι΄ αυτή την εργασία ανιχνεύει την φορά περιστροφής της τριφασικής τάσης και ονομάζεται φασίμετρο.

Ένα απλό φασίμετρο, που είναι ταυτόχρονα και βολτόμετρο, είναι και αυτό της φωτογραφίας.

Για να ελέγξουμε την διαδοχή των φάσεων τοποθετούμε την κύρια ακίδα στην πρώτη φάση (L1) και την δεύτερη ακίδα στην δεύτερη φάση (L2).
Κάτω αριστερά, στην πρόσοψή του οργάνου, υπάρχει μια μικρή ενδεικτική οθόνη με το γράμμα R (από την λέξη Right = δεξιά) που αν ανάψει σημαίνει ότι η φορά της τάσης είναι δεξιόστροφη, αν δεν ανάψει, η φορά της τάσης είναι αριστερόστροφη.

Τυπικά στις τριφασικές πρίζες η φορά κατά την εγκατάσταση τους είναι δεξιόστροφη, έτσι ώστε όλες οι συσκευές, σε όλες τις πρίζες, να λειτουργήσουν με την ίδια και σωστή φορά περιστροφής.